पूर्वसभामुख दमननाथ ढुंगानाको निधनको शोकमा सरकारले सोमबार देशभर सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेपछि यस निर्णयले विभिन्न खालका प्रतिक्रिया र प्रश्नहरू उत्पन्न गराएको छ। मन्त्रिपरिषद्को आकस्मिक बैठक बिहान ९ बजे बसेर बिदा दिने निर्णय गरे पनि सूचना ढिलो सार्वजनिक हुँदा धेरै मानिस अन्योलमा परेका थिए।

अन्योलपूर्ण स्थिति

सरकारी कार्यालयहरू प्रायः १० बजेबाट खुल्ने चलन छ। तर, धेरैजसो कर्मचारीहरू बिहान ९ बजेअघि नै कार्यालय प्रस्थान गरिसकेका थिए। कतिपय कार्यालयमा काम सुरु भइसकेको थियो भने केही कर्मचारी बाटोमै थिए। विद्यालयहरू बिहानैदेखि सञ्चालनमा आइसकेका कारण अधिकांश ठाउँमा कक्षाहरू जारी नै रह्यो। बैंक, वित्तीय संस्था र निजी क्षेत्रका कार्यालयहरूले पनि समयमा सूचना नपाउँदा आफ्नो नियमित काममा अवरोध झेल्नुपरेको गुनासो गरेका छन्।


सरकारको तर्क

सूचना तथा सञ्चार प्रविधिमन्त्री एवम् सरकारका प्रवक्ता पृथ्वीसुब्बा गुरुङले यस निर्णयलाई “सही समयमा गरिएको निर्णय“ भनेर बचाउ गरेका छन्। उनले भने, “मन्त्रिपरिषद्को बैठक बिहान ९ बजे बसेर निर्णय गरियो, जुन समय कार्यालय खुलेको थिएन। हतार भएको जस्तो देखिए पनि यो सम्मानजनक निर्णय हो।“ सरकारको तर्फबाट ढुंगानाको संसदीय प्रणाली व्यवस्थापनमा गरेको योगदानलाई सम्मान गर्न बिदा घोषणा गरिएको स्पष्ट पारिएको छ।

तर, किन हतार?

विभिन्न वर्गले यस निर्णयको औचित्य र समयबारे प्रश्न उठाएका छन्।

समय व्यवस्थापनको आलोचना

हिजो नै निर्णय गर्न सकिने वा भोलिका लागि बिदा घोषणा गर्न सकिने सुझाव दिएका छन्।

आकस्मिक रूपमा निर्णय गर्दा कर्मचारी, विद्यार्थी र निजी क्षेत्रका नागरिक अन्योलमा परेका छन्।

कार्यलय सञ्चालनमा बाधा

कार्यालय पुगिसकेका कर्मचारीहरूलाई फिर्ता पठाउनुपर्ने बाध्यता।

बैंक र वित्तीय संस्थाहरूमा सेवाग्राही प्रभावित।

विद्यालय र विद्यार्थीमाथि प्रभाव

विद्यालय खुलिसकेको अवस्थामा अभिभावक र विद्यार्थीहरू निर्णयबाट अतालिएका छन्।

ढिलो सूचना पाउँदा कतिपय विद्यालयले कक्षा बन्द गर्न सकेनन्।

राष्ट्रिय सम्मानको प्रश्न

सरकारले यस्तो आकस्मिक बिदा दिने परिपाटीलाई “राष्ट्रिय सम्मान“ को रूपमा व्याख्या गरे पनि कतिपयले यसलाई “अनावश्यक झन्झटपूर्ण“ भनेका छन्। विशेषज्ञहरूको तर्क छ कि यस्ता बिदाहरूको सट्टा सम्मान व्यक्त गर्न अन्य वैकल्पिक उपाय अपनाउनु उचित हुनेछ।

वैकल्पिक सुझावहरू

निर्णय समयमै लिनुः

यस्ता बिदाका निर्णयहरू कम्तिमा एक दिनअघि सार्वजनिक गरिनुपर्छ।

अर्को दिन बिदा दिनुः

तत्काल निर्णय गरेर अर्को दिन बिदा दिने परिपाटी बसाल्दा नागरिकलाई असुविधा नहुने।

सांकेतिक सम्मानः

कार्यालय र विद्यालय बन्द नगरी राष्ट्रिय झण्डा झुकाउने वा श्रद्धाञ्जलि सभा जस्ता वैकल्पिक तरिकाले सम्मान व्यक्त गर्ने। पूर्वसभामुख दमननाथ ढुंगानाको निधनले नेपालको संसदीय प्रणालीमा उनको ऐतिहासिक योगदानलाई सम्झाउने अवसर प्रदान गरेको छ। तर, आकस्मिक रूपमा शोक बिदा दिनुले निर्णय प्रक्रियाको व्यवस्थापनप्रति गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। नागरिकले सहजरूपमा निर्णयलाई स्वीकार गर्न सक्ने प्रणाली निर्माण गर्दै आगामी दिनमा यस्ता अवस्थालाई व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।