सृजना ठाकुर - इटहरी । प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ नजिकिँदै जाँदा देशको राजनीतिक गतिविधि तीव्र बन्दै गएको छ। विशेषगरी सुनसरी क्षेत्र नम्बर–२ र झापा क्षेत्र नम्बर–५ अहिले राष्ट्रिय चासोको केन्द्र बनेका छन्। यी दुई क्षेत्रको चुनाव केवल प्रतिनिधि चयनको प्रक्रिया मात्र होइन, दलहरूको वर्तमान प्रभाव, नेतृत्वको विश्वसनीयता, युवा मतदाताको झुकाव र बदलिँदो राजनीतिक सोचको प्रत्यक्ष परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ । विगतका निर्वाचन परिणाम, बदलिँदो मतदाता संरचना, सामाजिक सञ्जालको प्रभाव र उम्मेदवारको व्यक्तिगत पहुँचले यसपटकको प्रतिस्पर्धा अझ जटिल र रोचक बनाएको छ ।

सुनसरी–२ लाई विगतमा नेपाली काँग्रेसको प्रभाव क्षेत्र मानिन्थ्यो । २०७४ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा काँग्रेसका उम्मेदवार सिताराम महतोले ४१ हजार ४९५ मत ल्याएर विजय हासिल गरेका थिए। उनका मुख्य प्रतिस्पर्धी नेकपा (माओवादी केन्द्र) का डम्मरु सुवेदीले ३५ हजार ३४९ मत प्राप्त गरेका थिए। त्यस निर्वाचनमा कुल १६ जना उम्मेदवार मैदानमा थिए । तर २०७९ को निर्वाचनले यहाँको राजनीतिक समीकरण परिवर्तन गरिदियो । नेकपा (एमाले) का भीम प्रसाद आचार्यले ३२ हजार २४ मत प्राप्त गर्दै विजयी हुँदा काँग्रेसका महतो २६ हजार ६८ मतमा सीमित भए । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका लाल बिक्रम थापाले १९ हजार ३९१ मत ल्याएर तेस्रो स्थान हासिल गरे । यसले सुनसरी–२ मा मतदाताको धारणा परिवर्तनशील रहेको र एउटै दलप्रति स्थायी झुकाव नरहेको स्पष्ट संकेत देखिएको छ ।

यसपटक २०८२ को निर्वाचनमा सुनसरी–२ को प्रतिस्पर्धा अझ बहुआयामिक देखिएको छ । नेपाली काँग्रेसले लामो समयदेखि राजनीतिमा सक्रिय राजीव कोइरालालाई उम्मेदवार बनाएको छ । एमालेले युवा अनुहार सुजन लामालाई अघि सारेको छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट पुनः लाल बिक्रम थापा मैदानमा छन् भने श्रम संस्कृति पार्टीबाट चेतन राई प्रतिस्पर्धामा छन् । निर्वाचन अधिकृत कार्यालयका अनुसार यस क्षेत्रमा २८ जना उम्मेदवारले मनोनयन दर्ता गरेका छन्। उम्मेदवारीको यो संख्या नै मत विभाजनको सम्भावनालाई बलियो बनाउने आधार बनेको छ । 

संगठनात्मक दृष्टिले एमालेको वडा–तहसम्म फैलिएको संरचना, अनुशासित कार्यकर्ता पंक्ति र मतदाता परिचालन क्षमतालाई बलियो पक्षका रूपमा हेरिएको छ। अघिल्लो निर्वाचनमा विजय हासिल गरेको अनुभव र स्थानीय तहसँगको समन्वयले उसलाई आत्मविश्वास दिएको छ । तर बढ्दो महँगी, बेरोजगारी, सेवा प्रवाहमा देखिएको सुस्तता र जनअपेक्षाप्रति असन्तुष्टि विपक्षीहरूले चुनावी मुद्दा बनाएका छन्। काँग्रेसले भने यसपटक सुनसरी–२ लाई पुनः आफ्नो प्रभाव क्षेत्रमा फर्काउने लक्ष्यसहित उम्मेदवारको व्यक्तिगत छवि, सामाजिक सम्बन्ध, घरदैलो अभियान र व्यवसायी तथा मध्यम वर्ग लक्षित कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिएको छ । काँग्रेसका रणनीतिकारहरूका अनुसार स्थानीय तहमा सम्बन्ध विस्तार र मतदाता पुनः सक्रियता नै जितको आधार बन्न सक्छ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले युवा, शिक्षित, शहरी तथा वैदेशिक रोजगारीसँग जोडिएका मतदातालाई लक्षित गर्दै परिवर्तन, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको मुद्दा उठाएको छ। सामाजिक सञ्जालमार्फत आक्रामक प्रचार, प्रत्यक्ष संवाद र डिजिटल अभियानले युवा मतदातामा प्रभाव पारिरहेको देखिन्छ। यदि परिवर्तन चाहने मत ठूलो मात्रामा एकीकृत भयो भने प्रतिस्पर्धाको समीकरण फेरिन सक्छ । तर बहु–उम्मेदवारीको अवस्थाले मत विभाजन हुँदा सानो मतान्तरले परिणाम तय हुने सम्भावना पनि उत्तिकै बलियो देखिन्छ ।

निर्वाचन आयोगका तथ्यांक अनुसार सुनसरी–२ मा कुल १ लाख ४९ हजार ५६६ मतदाता छन्। जसमध्ये महिला ७५ हजार ५५०, पुरुष ७४ हजार १५ र अन्य १ जना रहेका छन्। महिला मतदाताको संख्या पुरुषभन्दा बढी हुनु राजनीतिक हिसाबले महत्वपूर्ण पक्ष मानिएको छ। साथै युवाको अनुपात उल्लेखनीय रहेकाले रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, पूर्वाधार विकास र वैदेशिक पलायन जस्ता विषय चुनावी बहसका मुख्य एजेन्डा बनेका छन्। स्थानीय विश्लेषकहरूका अनुसार यसपटक मतदाता दलगत निष्ठाभन्दा पनि उम्मेदवारको व्यक्तिगत विश्वसनीयता, व्यवहार, स्थानीय सक्रियता र समस्या समाधान क्षमताको आधारमा निर्णय लिन सक्ने संकेत देखिन्छ ।

यता झापा–५ पनि देशव्यापी बहसको केन्द्र बनेको छ। फागुन २१ मा हुने निर्वाचनका लागि यस क्षेत्रमा २५ जना उम्मेदवार दर्ता भएका छन्। नेकपा (एमाले) अध्यक्ष तथा पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) को प्रतिस्पर्धाले यस क्षेत्रको चुनावलाई विशेष महत्व दिएको छ। झापाका पाँचै निर्वाचन क्षेत्रमा गरी कुल ९० उम्मेदवार रहेका छन्, जसमा १७ स्वतन्त्र र १५ महिला उम्मेदवार छन्। झापा–५ मा उच्च उम्मेदवारीले मत विभाजनको सम्भावना बढाएको छ।

ओलीको लामो राजनीतिक अनुभव, संगठनात्मक आधार र राष्ट्रिय नेतृत्वको छवि एकातिर छ भने बालेनको युवा आकर्षण, शहरी मतदातामाझ लोकप्रियता र वैकल्पिक राजनीतिक दृष्टिकोण अर्कोतिर देखिन्छ।  यहाँ विशेषगरी युवा, शिक्षित र मध्यवर्गीय मतदाता निर्णायक मानिएका छन्। स्थानीय मुद्दा, विकासको गति, रोजगारीको अवसर र सुशासन सम्बन्धी बहसले मतदाताको निर्णय प्रभावित गर्न सक्ने देखिन्छ।

दुवै क्षेत्रमा सामाजिक सञ्जाल चुनावी अभियानको प्रभावकारी माध्यम बनेको छ। डिजिटल प्रचार, भिडियो सन्देश, अनलाइन अन्तरक्रिया र प्रत्यक्ष बहसले मतदाताको धारणा निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। अन्तिम हप्ताको घरदैलो अभियान, महिला तथा युवा केन्द्रित कार्यक्रम, स्थानीय भेला र मुद्दामुखी छलफलले नतिजामा निर्णायक प्रभाव पार्न सक्छ। संगठनात्मक शक्ति, उम्मेदवारको व्यक्तिगत छवि, मतदाता परिचालन क्षमता र राष्ट्रिय राजनीतिक माहोलको समन्वयले अन्तिम परिणाम निर्धारण गर्ने देखिन्छ।

समग्रमा सुनसरी–२ र झापा–५ को निर्वाचन केवल दुई सिटको प्रतिस्पर्धा मात्र होइन; यो बदलिँदो राजनीतिक चेतना, युवा आकांक्षा, महिला सहभागिता र नेतृत्वप्रतिको अपेक्षाको प्रत्यक्ष प्रतिबिम्ब हो। मतदाताको प्राथमिकता विकास, रोजगारी, पारदर्शिता र प्रभावकारी सेवा प्रवाहतर्फ केन्द्रित हुँदै गएको संकेत स्पष्ट देखिन्छ । यस कारण यी दुवै क्षेत्रको परिणाम अन्तिम मतगणनासम्म खुला रहने सम्भावना बलियो छ । यहाँको नतिजाले केवल स्थानीय प्रतिनिधि चयन मात्र होइन, आगामी दिनमा दलहरूको रणनीति, नेतृत्वको विश्वसनीयता र राष्ट्रिय राजनीतिक दिशामा समेत प्रभाव पार्ने विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ । चुनावी मैदानमा संगठनात्मक संरचना, जनआकर्षण र विश्वसनीय सन्देशबीचको प्रतिस्पर्धा यसपटक निर्णायक बन्ने देखिन्छ, जसले देशको समग्र राजनीतिक परिदृश्यलाई नयाँ सन्देश दिने अपेक्षा गरिएको छ ।