इटहरी । काठमाडौँको एउटा साँघुरो गल्ली, जहाँ घामका झुल्काहरू पनि मुस्किलले छिर्छन्। त्यही गल्लीको एउटा सानो कोठामा उमेश, महेश र अनिलको संसार अटाएको छ।

कोठाका भित्ताहरू पुराना भइसकेका छन्, तर ती भित्तामा टाँसिएका नेपालका नक्सा र लोकसेवाका कार्यतालिकाहरूले एउटा ठूलो सपनाको सङ्केत दिन्छन्। उमेश, जो घरको जग हो। उसले काठमाडौँको यो कठिन सहरमा आफ्ना दुई भाइहरूलाई काँधमा बोकेर हिँडिरहेको छ। भाइहरू महेश र अनिल आर।आर। क्याम्पसमा बी।ए। प्रथम वर्षमा पढ्छन्। उनीहरूको दिन कलेज र सानोतिनो काममै बित्छ। साँझ परेपछि जब उनीहरू कोठामा फर्किन्छन्, उनीहरूको अनुहारमा थकाइ त हुन्छ, तर दाइप्रतिको सम्मानमा कहिल्यै कमी हुँदैन।ूदाइ, चिया खानुस्,ू अनिलले एउटा चर्किएको कपमा चिया अघि सार्दै भन्छ। उमेश लोकसेवाको ुप्रशासनु तर्फको किताबमा घोत्लिरहेको हुन्छ। उसले धेरै पटक परीक्षा दियो। कहिले पहिलो पत्रमा नाम निस्कन्छ, कहिले अन्तर्वार्तामा पुगेर रोकिन्छ।

नाम ननिस्कँदाको त्यो पीडा उमेशलाई मात्र थाहा छ, जसले आफ्नो जवानीका महत्त्वपूर्ण वर्षहरू ती काला अक्षरहरूसँग बिताएको छ।तर, उमेशको सबैभन्दा ठूलो पीडा तब सुरु हुन्छ, जब गाउँबाट आमाको फोन आउँछ। फोनको घन्टी बज्नेबित्तिकै उमेशको मुटुले ठाउँ छोड्छ।ूहेलो आमा, सन्चै हुनुहुन्छरुू उमेश स्वरलाई सामान्य बनाउने कोसिस गर्छ। ूम त सन्चै छु बाबु, तर गाउँमा छिमेकीहरूले साह्रै कुरा काट्छन्,ू आमाको स्वर भासिन्छ। ूभन्छन्— छोरो काठमाडौँ गएको वर्षौँ भयो, अहिलेसम्म केही लछारपाटो लगाएको छैन। पढेर मात्र के हुन्छ, कतै काममा लागेको भए दुई पैसा त हुन्थ्यो। तिम्रो उमेरका अरू केटाहरूले गाउँमा घर बनाइसके, तिमी कहिलेसम्म किताबमै झुण्डिइरहन्छौ बाबुरुूआमाका यी शब्दहरू उमेशको मुटुमा तिर बनेर बिझ्छन्।

उसलाई भन्न मन लाग्छ— आमा, म यहाँ मोजमस्ती गरिरहेको छैन। म त हाम्रो गरिबीको जरा उखेल्न एउटा बलियो कोदालो तयार पार्दै छु। तर ऊ चुपचाप सुन्छ र ूभइहाल्छ नि आमा, अलि समय  लाग्छू भनेर फोन राख्छ।गाउँका मान्छेहरूका लागि काठमाडौँ बस्नु भनेको पैसा छाप्नु हो। उनीहरूलाई के थाहा, यहाँ एक छाक राम्रोसँग खान पनि कति पसिना बगाउनुपर्छ। तँबाट केही हुन्न, तँ त काम नलाग्ने भइस,ू भन्ने छिमेकीका ती बोलीहरूले उमेशलाई कहिलेकाहीँ एक्लो बनाउँछ। उसलाई लाग्छ, यो सहरमा उसको कोही छैन।तर त्यस्तो बेला महेश र अनिल ढाल बनेर उभिन्छन्। ूदाइ, ती गाउँका मान्छेको कुरा सुनेर मन नदुखाउनुस्,ू महेशले सम्झाउँछ। ूहामी पढ्दै छौँ, काम पनि गर्दै छौँ। कोठा खर्च हामी धान्छौँ, तपाईँ मात्र आफ्नो पढाइमा ध्यान दिनुस्। तपाईँको नाम निस्किएपछि तिनै मान्छेहरू मैले त पहिल्यै भनेको थिएँ, उमेशले नाम निकाल्छु भन्दै आउनेछन्।ूउमेशले भाइहरूको अनुहार हेर्छ। उनीहरू आर।आर। क्याम्पसको पढाइ र आफ्नो कामको चापका बीच पनि दाइको सपनालाई मर्न दिँदैनन्। उमेशले सोच्छ— मैले पढाइ छोडेँ भने त यी भाइहरूको भरोसा पनि टुट्छ। मैले हार मानेँ भने त हाम्रो गरिबीले जित्छ।

उसले फेरि आफ्नो कलम उठाउँछ। रातको १२ बच्छ, १ बच्छ। बाहिर सडक सुनसान हुन्छ, तर उमेशको दिमागमा भने इतिहास, भूगोल र प्रशासनका धाराहरू नाचिरहेका हुन्छन्। उसलाई थाहा छ, उसको सफलता केवल उसको मात्र होइन। यो त आमाको त्यो मधुरो आशाको हो, यो त भाइहरूको त्यो त्यागको हो, र यो त ती सबै छिमेकीहरूका लागि जवाफ हो जसले उसलाई काम नलाग्नेू भनेका थिए।गरिबीले उसलाई थिचेको छ, तर थिच्न सकेको छैन। समाजले उसलाई हेपेको छ, तर गिराउन सकेको छैन। उमेशले अठोट गर्छ— जबसम्म मेरो नाम सरकारी गजेटमा छापिँदैन, तबसम्म यो सङ्घर्ष जारी रहनेछ।ूआँखामा सपना र मनमा दृढ सङ्कल्प बोकेर उमेश फेरि अर्को पाना पल्टाउँछ। यो केवल एउटा कथा होइन, यो त एउटा जिउँदो सङ्घर्ष हो, जुन काठमाडौँका हजारौँ कोठाहरूमा उमेश जस्तै अरू युवाहरूले पनि भोगिरहेका छन्। तर उमेशलाई विश्वास छ, यो दुःखको बादल एकदिन पक्कै फाट्नेछ।