इटहरी । पूर्वी नेपालका महिलाले स्तन क्यान्सरको प्रारम्भिक परीक्षणका लागि अब काठमाडौं वा धरान धाउनुपर्ने बाध्यता केही हदसम्म घट्ने भएको छ। भद्रपुरस्थित मेची प्रादेशिक अस्पतालले म्यामोग्राफी सेवा सञ्चालनमा ल्याएसँगै कोशी प्रदेश सरकार मातहतका सरकारी अस्पतालमा यस्तो सेवा उपलब्ध गराउने पहिलो संस्था बनेको छ।

स्तनमा देखिने सामान्य गाँठोभन्दा धेरै अघि नै क्यान्सरको संकेत पहिचान गर्न सक्ने अत्याधुनिक उपकरण जडान गरिएपछि रोगको प्रारम्भिक अवस्थामै उपचार सम्भव हुने अपेक्षा गरिएको छ। अस्पतालका निमित्त मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा। सञ्जय गुप्ताका अनुसार म्यामोग्राफी परीक्षणले हातले छामेर थाहा पाउन सकिने अवस्थाभन्दा करिब दुईदेखि तीन वर्षअघि नै असामान्य परिवर्तन पहिचान गर्न सक्छ। नेपालमा महिलामा देखिने प्रमुख नसर्ने रोगमध्ये स्तन क्यान्सर पनि एक हो। तर, नियमित परीक्षणको पहुँच सीमित हुँदा धेरै बिरामी ढिलो चरणमा मात्र अस्पताल पुग्ने गरेका छन्। चिकित्सकहरूका अनुसार प्रारम्भिक अवस्थामै रोग पत्ता लागे उपचारको सफलता दर उल्लेखनीय रूपमा बढ्छ।

मेची अस्पतालमा सेवा सुरु हुनुअघि झापा, इलाम, पाँचथर र ताप्लेजुङलगायत जिल्लाका महिलाले म्यामोग्राफी परीक्षणका लागि धरान, विराटनगर वा काठमाडौं पुग्नुपर्ने अवस्था थियो। दूरी, खर्च र समयका कारण धेरैले परीक्षण नै नगराउने गरेको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन्। अस्पताल प्रशासनले ४० वर्षभन्दा माथिका महिला, परिवारमा स्तन क्यान्सरको इतिहास भएका व्यक्ति तथा उच्च जोखिम समूहमा रहेका महिलाले चिकित्सकको परामर्शअनुसार नियमित म्यामोग्राफी परीक्षण गराउनुपर्ने जनाएको छ। नयाँ भवनबाट सेवा विस्तार थालेपछि मेची प्रादेशिक अस्पतालले पछिल्ला वर्षहरूमा विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवाको दायरा उल्लेखनीय रूपमा फराकिलो बनाएको छ। अस्पतालमा अहिले डिजिटल एक्स–रे, सिटी स्क्यान, फ्लोरोस्कोपी, डायलाइसिस, आईसीयू, एनआईसीयू, प्रसूति तथा स्त्रीरोग, बालरोग, हाडजोर्नी तथा ट्रमा, शल्यक्रिया, फिजियोथेरापी, दन्त उपचार, रक्तसञ्चार, प्रयोगशाला र आपत्कालीन सेवासमेत सञ्चालनमा छन्।

स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमअन्तर्गत उपचार, सुरक्षित मातृत्व, खोप तथा नसर्ने रोगको परीक्षण र परामर्शजस्ता सेवाले पनि अस्पताललाई प्रदेशस्तरीय सन्दर्भ केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयास भइरहेको देखिन्छ। म्यामोग्राफी सेवा सञ्चालनसँगै मेची प्रादेशिक अस्पतालले पूर्वी नेपालमा क्यान्सरको प्रारम्भिक पहिचान र रोकथामलाई स्थानीय तहसम्म पुर्‍याउने अर्को महत्वपूर्ण कदम चालेको छ। स्वास्थ्य पूर्वाधार विस्तारको चर्चा भइरहेका बेला यस्ता सेवाको प्रभाव भने नियमित जनचेतना, परीक्षण संस्कृतिको विकास र विशेषज्ञ जनशक्तिको निरन्तरतामै निर्भर रहनेछ।