_1692346234_1692579957_1696057934.jpg)
इटहरी स् कला सीमाना नाघेपछि त्यो केवल कलाकारको प्रस्तुति रहँदैन, देशको पहिचान बोल्ने माध्यम बन्छ। यही विश्वास बोकेर झापाको बाह्रदशी गाउँपालिकामा कार्यरत राजु गिरी दोस्रोपटक अन्तर्राष्ट्रिय लोकसांस्कृतिक मञ्चमा पुगेका छन्। नृत्यलाई माध्यम बनाएर नेपाली मौलिक कला र संस्कृतिलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसम्म पुर्याउने उनको यात्राले बाह्रदशीसँगै झापाको सांस्कृतिक पहिचानलाई समेत अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसँग जोडेको छ।
ग्रीसको सलोनिकीमा आयोजित साताव्यापी ‘लोकसांस्कृतिक मेला तथा लोकसांस्कृतिक आदानप्रदान २०८३’ सम्पन्न भएको हो। अन्तर्राष्ट्रिय लोकसांस्कृतिक मेलामा ग्रीस, भारत, सर्बिया, मोन्टेनेग्रो र नेपाललगायतका देशका कलाकारको सहभागिता थियो। मेलामा सहभागी विभिन्न देशका कलाकारले आ–आफ्ना मौलिक लोककला, संस्कृति, गीत तथा नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए। नेपालका तर्फबाट एभरेस्ट नेपाल कल्चरल ग्रुपको प्रतिनिधित्व गर्दै नृत्य निर्देशक केशव कोइरालालगायत कलाकारको टोली सहभागी भएको थियो। सोही टोलीमार्फत गिरीले पनि नेपाली कला र संस्कृतिको प्रतिनिधित्व गरेका हुन्। गिरीका लागि यो सहभागिता पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव भने होइन। उनी दोस्रोपटक ग्रीसमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय लोकसांस्कृतिक कार्यक्रममा सहभागी भएका हुन्। एउटै सांस्कृतिक मञ्चमा पुनः सहभागी हुने अवसरले उनको नृत्यप्रतिको निरन्तरता र नेपाली लोकसंस्कृतिको प्रस्तुतिप्रतिको प्रतिबद्धतालाई देखाउँछ।
विदेशी भूमिमा पुगेर नेपाली लोकसंस्कृतिको प्रतिनिधित्व गर्नु उनका लागि व्यक्तिगत उपलब्धिभन्दा पनि देशको सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको विषय हो। त्यसैले ग्रीस यात्रापछि गिरीले अवसर प्रदान गर्ने संस्था र व्यक्तिप्रति आभार व्यक्त गर्दै नेपाली कला र संस्कृतिको संरक्षणमा जोड दिएका छन्। ‘ग्रीसको एथेन्स र सलोनिकी सहरमा आयोजना भएको अन्तर्राष्ट्रिय लोकसांस्कृतिक महोत्सवमा दोस्रो पटक नृत्य कलाकारका रूपमा सहभागी हुने अवसर प्रदान गर्नुभएकोमा एभरेस्ट नेपालका प्रमुख रामचन्द्र कोइराला तथा संस्था परिवारलाई धन्यवाद,’ गिरीले भनेका छन्। उनका लागि नृत्य मनोरञ्जनको माध्यम मात्र होइन, पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको मौलिक संस्कृति र सभ्यताको प्रतिनिधि पनि हो। त्यसैले उनले ‘नेपालको कला र संस्कृतिको संरक्षण गरौँ, कला र संस्कृति नै सभ्यताको पहिचान हो’ भन्ने सन्देश दिएका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपाली लोकलय
सलोनिकीमा आयोजित महोत्सवमा सहभागी राष्ट्रका कलाकारले आफ्ना देशका मौलिक सांस्कृतिक प्रस्तुति प्रस्तुत गरेका थिए। फरक–फरक भाषा, भेषभूषा, संगीत र नृत्यको संगम बनेको महोत्सवले सांस्कृतिक विविधतालाई एउटै मञ्चमा उभ्याएको थियो। नेपालका कलाकारले नेपाली मौलिक लोकसंस्कृति झल्कने नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए। नृत्य निर्देशक केशव कोइरालाले नेपाली प्रस्तुति तयार पार्नुका साथै कार्यक्रमका लागि प्रस्तुत नृत्यको कोरियोग्राफीसमेत गरेका थिए। यस किसिमका अन्तर्राष्ट्रिय सांस्कृतिक कार्यक्रमले कलाकारलाई आफ्नो देशको मौलिकता विश्वसामु प्रस्तुत गर्ने अवसर मात्र दिँदैन, अन्य मुलुकका कलाकारको संस्कृति बुझ्ने र सांस्कृतिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने माध्यमसमेत बन्ने गरेको छ। महोत्सवकी आयोजक जुली थियोडोसेलीका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय सांस्कृतिक कार्यक्रमले विभिन्न देशबीच सांस्कृतिक आदानप्रदानसँगै सांस्कृतिक पर्यटन प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने गरेको छ।
बाह्रदशीका कर्मचारी, अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चको कलाकार
गिरीको परिचय कलाकारमा मात्र सीमित छैन। उनी बाह्रदशी गाउँपालिकामा कार्यरत कर्मचारी पनि हुन्। स्थानीय तहको जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै आएका गिरीले कला र नृत्यप्रतिको आफ्नो रुचि र सक्रियतालाई पनि निरन्तरता दिँदै आएका छन्। स्थानीय तहमा कार्यरत व्यक्ति अन्तर्राष्ट्रिय सांस्कृतिक मञ्चमा नेपाली कला प्रस्तुत गर्न पुग्नु आफैँमा बहुआयामिक परिचयको उदाहरण बनेको छ। कार्यालयको जिम्मेवारीसँगै कलाक्षेत्रमा सक्रिय रहँदै अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसम्म पुग्नुले उनको कला यात्राको निरन्तरता देखाउँछ। बाह्रदशीमा बसेर सार्वजनिक सेवासँग जोडिएका गिरी जब अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपाली नृत्य प्रस्तुत गर्छन्, उनको प्रस्तुतिमा एउटा कलाकारको व्यक्तिगत परिचयसँगै आफू आबद्ध स्थानीय तह र जिल्लाको प्रतिनिधित्वको अनुभूति पनि जोडिन्छ। त्यसैले उनको यो यात्रा बाह्रदशीका लागि पनि सांस्कृतिक अर्थ राख्ने यात्राका रूपमा हेरिएको छ।
दोस्रोपटक ग्रीस पुग्दाको अर्थ
अन्तर्राष्ट्रिय सांस्कृतिक कार्यक्रममा दोस्रोपटक सहभागी हुनु गिरीका लागि अवसरको पुनरावृत्ति मात्र होइन। पहिलो सहभागिताबाट प्राप्त अनुभवलाई थप परिष्कृत गर्दै पुनः त्यही अन्तर्राष्ट्रिय सांस्कृतिक परिवेशमा पुग्नु नेपाली लोककला प्रस्तुतिप्रतिको उनको निरन्तरताको संकेत हो। कलाकारका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च केवल प्रस्तुति दिने ठाउँ होइन, आफ्नै मौलिकताको मूल्य र प्रभाव बुझ्ने अवसर पनि हो। फरक देशका कलाकारसँग एउटै मञ्चमा उभिँदा आफ्नो संस्कृति कति विशिष्ट छ भन्ने अनुभूति अझ गहिरो हुने गर्छ।गिरीको दोस्रो ग्रीस यात्रा पनि त्यही सांस्कृतिक संवादको निरन्तरता हो। नेपालका लोकनृत्य, संगीत, भेषभूषा र सांस्कृतिक परम्परालाई विदेशी भूमिमा प्रस्तुत गर्दै उनले आफ्नो कला यात्रालाई अन्तर्राष्ट्रिय क्षितिजसँग जोडिरहेका छन्।
संस्कृति जोगाउने दायित्व
विश्वव्यापीकरणसँगै सांस्कृतिक मौलिकतामाथि विभिन्न प्रभाव परिरहेका बेला आफ्नो कला र संस्कृतिको संरक्षण गर्नु कलाकारको मात्र नभई समाजकै दायित्व भएको गिरीको धारणा छ। नेपाली लोककला र संस्कृतिलाई पुस्तान्तरण गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसम्म पुर्याउनुपर्ने आवश्यकता उनले औँल्याएका छन्। उनको सन्देशमा यही भाव स्पष्ट हुन्छ—कला र संस्कृति कुनै समाजको मनोरञ्जन मात्र होइन, त्यस समाजको इतिहास, जीवनशैली, मौलिकता र सभ्यताको परिचय हो। ग्रीसको सलोनिकीमा विभिन्न देशका कलाकारबीच भएको सांस्कृतिक भेटघाटमा नेपाली कलाकारले आफ्नो मौलिक लोकसंस्कृति प्रस्तुत गरे। त्यसै मञ्चमा दोस्रोपटक सहभागी राजु गिरीले पनि नेपाली कला र संस्कृतिको प्रतिनिधित्व गरे। बाह्रदशी गाउँपालिकाको कर्मचारीका रूपमा सार्वजनिक जिम्मेवारी सम्हालिरहेका गिरीको अर्को परिचय भने नृत्यसँग जोडिएको छ। यही कलात्मक परिचयले उनलाई झापाबाट ग्रीससम्म पुर्याएको छ। स्थानीय भूगोलमा सुरु भएको उनको सांस्कृतिक यात्रा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसम्म पुग्दा त्यसमा एउटा कलाकारको सपना मात्र देखिँदैन, आफ्नो मौलिक कला र संस्कृतिलाई संसारसँग चिनाउने प्रयत्न पनि देखिन्छ। नृत्यका हरेक चालसँगै नेपाली लोकजीवनको कथा बोकेर उनी ग्रीस पुगेका छन्—र त्यहाँबाट फर्किएको उनको अनुभवले फेरि यही सन्देश दोहोर्याएको छ स् आफ्नो कला र संस्कृति जोगाउनु भनेको आफ्नै सभ्यताको पहिचान जोगाउनु हो।
ली कलाकारले आफ्नो मौलिक लोकसंस्कृति प्रस्तुत गरे। त्यसै मञ्चमा दोस्रोपटक सहभागी राजु गिरीले पनि नेपाली कला र संस्कृतिको प्रतिनिधित्व गरे। बाह्रदशी गाउँपालिकाको कर्मचारीका रूपमा सार्वजनिक जिम्मेवारी सम्हालिरहेका गिरीको अर्को परिचय भने नृत्यसँग जोडिएको छ। यही कलात्मक परिचयले उनलाई झापाबाट ग्रीससम्म पुर्याएको छ।
स्थानीय भूगोलमा सुरु भएको उनको सांस्कृतिक यात्रा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसम्म पुग्दा त्यसमा एउटा कलाकारको सपना मात्र देखिँदैन, आफ्नो मौलिक कला र संस्कृतिलाई संसारसँग चिनाउने प्रयत्न पनि देखिन्छ। नृत्यका हरेक चालसँगै नेपाली लोकजीवनको कथा बोकेर उनी ग्रीस पुगेका छन्—र त्यहाँबाट फर्किएको उनको अनुभवले फेरि यही सन्देश दोहोर्याएको छ स् आफ्नो कला र संस्कृति जोगाउनु भनेको आफ्नै सभ्यताको पहिचान जोगाउनु हो।
_1786190056.jpg)
